Randevu 0216 449 09 41
Prof. Dr. Cengiz BAHADIR

Afazi (Konuşma Bozukluğu)

Felce Bağlı Konuşma Bozukluklarında (Afazi)Transkraniyal Manyetik Stimulasyon

Tek taraflı beyin felçleri (inme, hemipleji) beynin bir tarafını besleyen atardamarların birinde tıkanıklık yada kanama sonucu ortaya çıkan tek taraflı felçlerdir. Her bir beyin bölümü vücudun karşı tarafını yönettiğinden felç etkilenen beyin yarısının karşı tarafında ortaya çıkmaktadır. Beyin felçleri ülkemizde ve dünyada en yaygın sakatlık nedenlerinin başında gelmektedir.B unda tüm dünyada ortalama yaşam süresinin uzamasının etkisi büyüktür. İlerleyen yaş ile beyin damarlarında tıkanıklık ve kanama riski artmaktadır.

afazi

Beynin sağ ve sol yarısının felçlerinde benzer klinik tablolar olsada bazı faklar da ortaya çıkmaktadır. Bunlar arasında en önemlisi konuşma merkezinin sol beyin yarısında olması nedeniyle sol beyin yarımküresini tutan felçlerde,yani sağ taraf felçlerinde hastanın konuşmasının ve bazen anlamsının bozulmasıdır. Afazi olarak adlandırılan bu durum tüm beyin felci hastalarının yaklaşık üçte birinde gelişmektedir. Afazi gelişen hastaların üçte birinde de ciddi depresyon gelişmektedir. Bu da hastanın yaşamını ve aynı zamanda rehabilitasyon sürecini son derece olumsuz etkilemektedir.

Konuşmanın bozulması motor afazi, anlamanın bozulması ise duysal afazidir. Motor afazi değişen derecelerde olabilir. Bazı hasta hiç konuşamayabilir. En sık karşılaşılan motor afazide hasta konuşmak istediği zaman doğru kelimeleri bulamaz, objeleri isimlendrimede güçlük çeker bu nedenle demek istediklerini doğru anlatamaz (non-fluent afazi). Duysal afazidehasta konuşulanı anlamaz ki bu daha sıkıntılı bir durumdur. Sağ taraf felçlerinin ilk dönemlerinde afazi belirgin olmakla beraber felç düzeldikçe afazide de kısmen düzelme gözlenir. Eğer beynin konuşma merkez dediğimiz alanda etkilenme az ise hasta tamamen düzelebilir.Ama genelde hafif bir sekel bulgu kalır.

Yoğun konuşma ve dil terapisi afazi hastalarında etkili olan tedavilerden biridir ve inme hastalarında kullanılmaktadır. Bununla beraber etkisi sınırlı kalmaktadır. Son yıllarda TMS tedavisi afazi tedavisinde yalnız başına yada konuşma terapisi ile beraber denemiş ve etkili olduğu gösterilmiştir.

TMS tedavisi beyni ağrısız bir şekilde uyarabilmekte ve beyin korteksinde nöronal aktiviteyi normal düzeye getirebilmektedir. Bu yöntemde bir cihaz ve manyetik koil yardımı ile beynin korteks olarak adlandırılan dış tabakası acısız ve zararsız bir şekilde uyarılabilmektedir. Bu uyarım ardı sıra düşük frekans(1hz veya daha az) ile uygulandığında nöronlarda inhibisyon (aktivite baskılaması) yada yüksek frekans ile (1hz den fazla) uygulandığında eksitasyon(aktivite artışı) yapabilmektedir. Bu sayede yüksek frekans ile felç olan beyin bölümü aktive edilebilir yada düşük frekans ile sağlam taraf aktivitesi azaltılarak sağlam tarafın hasta tarafı baskılaması önlenebilmektedir. Böylece hasta tarafın felç ile kaybettiği yeteneklerini geri kazanması kolaylaşmaktadır.

Afaziye yönelik yapılan TMS tedavilerinde öncelikle beynin motor eşiği belirlenir. Bu testde beynin hareketleri yöneten bölümüne uygulanan uyarım ile elde hareket ortay çıkaran men düşük akım şiddeti belirlenir. Bu akım şiddetinin %10 eksiği kullanılarak tedavi gerçekleştirilir. Uygulama genelde sağ beyin yarımına 1hz frekansla baskılayıcı uyarı verilmesiyle gerçekleştirilir. Sağ beyin yarımının konuşmayı kontrol eden pars triangularis adı verilen bölgesine 600-1800 uyarı verilir. Tedavi süresi hastanın durumuna göre genelde 10-30 dakika arasında değişir. Tedavi protokolleri değişebilmekle beraber genellikle 10-15 günlük bir tedavi uygulanmaktadır.

afazi1

Hasta bu tedavi sırasında belirgin bir ağrı acı hissetmez. Sadece her uyarıda bir ses duyar. TMS tedavisinin yan etkileri yok denecek kadar azdır. Afazi tedavisinde uygulanan düşük frekanslı uyarım yan etki açısından son derece güvenilirdir.

Yapılan araştırmaların hemen hepsinde TMS tedavisi beyin felci hastalarında görülen konuşma bozukluklarında (afazi) etkili bulunmuştur. TMS tedavisi yoğun konuşma ve dil tedavisi ile beraber uygulandığında sonuçlar çok daha başarılı olmaktadır. TMS tedavisi beyin felci (inme, hemipleji) hastalarında sıkça ortaya çıkan, hastaların sosyal yaşamını rehabilitasyon sürecini son derece olumsuz etkileyebilen ve zaman zaman ağır depresyona sebep olan konuşma bozukluklarının tedavisinde yeni bir kapı açmıştır.