Randevu 0216 449 09 41
Prof. Dr. Cengiz BAHADIR

Beyin Felçleri – İnme

Felçli Hastalarda Transkranial Manyetik Sitimulasyon Tedavisi (TMS)

TMS nedir?

Transkraniyal manyetik stimulasyon (TMS) beynin dışarıdan manyetik enerji ile uyarılması esasına dayanır. Bu yöntem ile ilgili ilk çalışmalar 1800’lü yıllara dayanmaktadır. 20. Yüzyılın sonlarında, 80’li yıllarda ilk defa hasta insanlarda denenmeye başlanmıştır. Bu yöntem manyetik stimulasyon cihazına bağlı ve manyetik koil (başlık) denen bir cihaz ile gerçekleştirilir. Manyetik koiller yuvarlak veya 8 şeklinde olabilir. Başa yaklaştırılan bu koil içinde yönü aniden değişen yüksek şiddetde bir elektirk akımının yardımı ile manyetik alan oluşur. Bu manyetik alan beynin üst tabaklarında (korteks) bulunan hücreleri uyararak etkili olur.

Felçli hastada TMS nasıl etkili olur ?

TMS tedavisinin en çok araştırıldığı dolayısıyla da tedavi maksatlı en çok kullanıldığı hastalık tek taraflı beyin felçleridir (hemipleji, inme, stroke). Genelde vücudun bir yarısınının hareket kabiliyetini yitirdiği bu hastalarda zamanla kısmen bir düzelme olmaktadır. Ayak ve bacakta düzelme genelde kol ve ele oranla daha iyi olmaktadır. Felçli hastalarda özellikle elde ve kolda spastisite denilen aşırı kas gerginliği ortaya çıkmakda ve karşı sağlam beyin yarımının hasta beyin yarımını baskılaması nedeni ile istemli hareketlerin ortaya çıkışı mümkün olmamaktadır. Felçli hastadaki en önemli sorun sağlam beyin yarısının hasta beyin yarısını baskılaması ve hareketlerin ortaya çıkışını engellemesidir. TMS tedavisi işte tam bu noktada etkili olmaktadır. TMS uygulanan frekansa göre o beyin bölümünde aktivasyon (uyarıcı) yada inhibisyon (engelleyici) etki oluşturmaktadır. Felçli hastalarda sağlam beyin yarısını düşük frekanslı akım vererek engellemek yada hasta beyin yarımını yüksek frekanslı akım vererek uyarmak mümkündür. Her iki yöntemde de sonuç olarak hasta beyin yarımının hareketi ortaya çıkarması kolaylaşmaktadır. Daha çok tercih edilen sağlam beyin yarımına yapılan düşük frekanslı uyarımdır. Bu sayede hasta beyindeki nöronların uyarılabilirliği artmakta ve kişi daha önce yapamadığı hareketleri yapmaya başlamaktadır. Bu konuda yapılmış çok sayıda araştırmada felçli hastalarda özellikle kol ve el hareketlerinin gelişmesinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

 

TMS tedavisi nasıl uygulanır?

TMS felçli hastada uygulamaya başlamadan önce motor eşik testi denen bir test yapılır. Bu test yaklaşık on dakika sürer ve bu testte beyne verilen uyarımla el kaslarında hareket ortaya çıkaran en düşük akım şiddeti ve ilgili beyin bölgesi (motor nokta) belirlenir. Bu akım şiddeti herkezde farklıdır. Belirlenen bu eşik değere göre uygulanacak tedavinin amacına uygun şekilde ilgili beyin alanına tedavi yapılır. Uyarım manyetik koili başa yaklaştırılarak yapılır. Genellikle 1000-1200 uyarı verilir ve tedavi 15 dakika kadar sürer. Bu tedavi sırasında hasta bir acı duymaz.

TMS tedavisi kaç seans uygulanır?

TMS tedavisi henüz çok yeni bir tedavi olduğundan kesin onaylanmış tedavi protokolleri yoktur. Bununla beraber felçli hastalarda istemli hareket çıkarmaya yönelik tedavilerde genelde 10 günlük bir tedavi protokolü uygulanmaktadır. Hasta daha sonra haftada bir olmak üzere bir süre daha tedaviye devam etmektedir. Bu noktada hastanın tedaviye verdiği cevap önemli olmaktadır. Doktor hastanın tedaviye verdiği cevaba göre tedavi protokolünde değişiklikler yapabilmektedir. TMS tedavisi çaresiz kaldığımız felçli hastalara yeni bir umut olmuştur. TMS tedavisini yakın gelecekte felçli hastalarda giderek artan oranda kullanılacağı kesindir. TMS tedavisi felçli hastalarda konuşma tedavisinde, depresyonda , tedaviye dirençli beyin kaynaklı ağrılarda da başarılı bir şekilde kullanılmaktadır.