Randevu 0216 449 09 41
Prof. Dr. Cengiz BAHADIR

Fibromiyalji – Ağrı

Fibromiyalji Tedavisinde Transkranial Manyetik Stimulasyon

Fibromiyalji sendromu kronik bir yaygın ağrı sendromudur. Fizik tedavi, romatoloji pratiğinde sık rastlanılan hastalıklardan biridir. USA verilerinde göre 4-10 milyon arasında insanin fibromiyalji hastası olduğu düşünülmektedir. Kadınlarda erkeklerden çok daha sık görülmektedir (yaklaşık vakaların %75-90’ı). Amerikan Romatoloji Birliği tanı kriterlerine göre yaygın kronik ağrısı olan ve vücudunda belirlenmiş 18 noktadan en az 11’inde bastırmakla ağrı olan vakalar fibromiyalji hastası olarak değerlendirilir. Diğer semptomlar dinlendirmeyen uyku,aşırı yorgunluk ,duygu durumu bozuklukları (depresyon, anksiyete), yaşam kalitesinde azalma, sabah tutukluğu, sosyal ve mesleki üretkenliğin azalması olarak özetlenebilir.agri

Fibromiyalji hastaları genellikle tanı konana kadar bir çok doktora başvurmuş ve sonuçları normal olan bir sürü tektik yaptırmışdır. Fibromiyalji tanısı koymak yaygın ağrı nedenlerinin ekarte edilmesini gerektirir. Aslında tanı koyma güç değildir ama tedavi etmesi oldukça güç olabilir. Fibromiyaljinin tedavisi multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. İlaç tedaileri genelde ilk seçilecek tedavidir. Bununla beraber fizik tedavi, egzersiz, alternatif –tamamlayıcı tıp yöntemleri, davranışsal tedavi yöntemleri de kullanılmaktadır. Bu güne kadar fibromiyaljinin tüm semptomlarına aynı anda iyi gelen herhangi bir tedavi geliştirilememiştir.

Fibromiyaljinin temelinde kişinin beyninin ağrı algılamasındaki bozulma sorumlu tutulmaktadır. Bir şekilde bu hastaların beyni vücutlarından gelen ağrı sinyallerini normalden çok daha şiddetli olarak algılamaktadır. Normal insanı rahatsız etmeyen basit bir ağrı bu kişilerde çok can sıkıcı bir ağrı olarak algılanmaktadır. Yani bu kişilerde bir nevi ağrı eşiğinin düştüğü söylenebilir. Santral duyarlılaşma denilen bu fenomen son yıllarda iyice anlaşılmış ve fibromiyaljideki ağrının bir nöropatik ağrı (santral sinir sistemi kaynaklı) olduğu kabul edilmiştir. Nöropatik ağrıda kullanılan pregabalin gibi ilaçların fibromiyaljili hastaların ağrılarına da iyi gelmesi bu tezi desteklemektedir. Yine aslında bir ağrı kesici olmayan antidepresanların da bu vakalardaki ağrıyı belirgin azalttığı tespit edilmiştir.

Ama tüm bilinen geleneksel tedavi yöntemlerine rağmen ağrıları azalmayan çok fazla sayıda fibromiyalji hastası vardır. Bu vakalar denedikleri tüm tedavilere rağmen geçmeyen şikayetleri nedeni ile depresyona girebilmektedir. Son yıllarda bu vakalarda yeni bir tedavi alternatifi ortaya çıkmıştır. Transkranial manyetik stimulasyon (TMS) tedavisi beynin belli bölümlerinin dışarıdan manyetik akım ile uyarılması esasına dayanır. TMS tedavisi başa yaklaştırılan manyetik bir koil aracılığı ile gerçekleştirilir. TMS ile hastanın beyin dış tabakasında bulunan nöronlar acısız ve hastayı rahatsız etmeyecek şekilde uyarılabilmektedir. Uygulama frekansına bağlı olarak o bölgedeki sinir hücrelerinin uyarılabilmekte yada baskılanabilmektedir. TMS bu özellikleri nedeniyle depresyon tedavisinde artık onaylanmış bir tedavi yöntemidir. Yine beyin felçlerinde ve bir çok beyin hastalığında kullanılmaktadır. Son yıllarda yapılan araştırmalar TMS tedavisinin beynin ağrı algılamasını düzelterek fibromiyalji hastalarının ağrısında etkili bir tedavi yöntemi olduğunu göstermiştir.

agri1Bu tedavide öncelikle basit bir test ile hastanın motor noktası (istemli hareketleri yöneten beyin bölümü) ve motor eşiği belirlenir. Motor eşik verilen manyetik akım ile elde hareket ortaya çıkaran en düşük akımdır. Belirlenen bu eşik akım değerinin hastaya göre belirlenen bir yüzdesi ile (%80-110’u) sol beyin yarım küresinin motor noktasına uygulanır. Genelde 10 Hz ‘lik frekansla arada dinlenme dönemlerinin olduğu yaklaşık 1200-1500 uyarı verilir. Uygulama 15-20 dakika kadar sürer. Değişik tedavi protokolleri geliştirilmiştir. Genelde 10-20 gün uygulama yapılamakla beraber araların giderek açıldığı günlük olarak başlayıp aralıklar açılarak ayda bir uygulamaya kadar giden tedavi protokolleri de geliştirilmiştir. TMS tedavisi ile tedavi edilen hastaların çoğunda ağrıların büyük oranda azaldığı gösterilmiştir. TMS ağrının yanında bu hastalarda görülen depresif semtomlarda, uyku bozukluklarında da etkili olmaktadır. Bu tedavi özellikle ilaçlara ve diğer tedavilere rağmen şikayetleri geçmeyen hasta grubunda son derece etkilidir. TMS tedavisin yan etkileri son derece az olup genelde önemsizdir. Hastaların tedavi sırasında belirgin bir rahatsızlık duymamaları da hasta devamlılığı açısından son derece önemlidir.

TMS tedavisi son yıllarda fizyopatlojisi daha iyi anlaşılan ve artık bir santral sinir sistemi hastalığı olduğu kabul edilen fibromiyalji vakalarında yeni ve etkin bir tedavi alternatifi olmuştur. Özellikle de geleneksel tedavilere (ilaç, fizik tedavi vs) dirençli olan fibromiyalji hastalarında yeni bir tedavi kapısı aralamıştır.